محمد خوانسارى

135

فرهنگ اصطلاحات منطقى به انضمام واژه نامه فرانسه و انگليسى ( فارسى )

ص صحيح درست ، بىعيب ، بىغلط ، خالى از فساد . ( - / فاسد ، خطا ، غلط ) . « منطق قانونى است كه به آن فكر صحيح را از فاسد بدانند . و نسبت او با رويّت چون نسبت عروض باشد با شعر » ( درّة ، ص 1 ) . صدق مطابق واقع بودن قضيه ( - / كذب ) . صغرى يكى از دو مقدمهء قياس . و آن مقدمه‌اى است كه اصغر يعنى موضوع مطلوب در آن به كار رفته باشد . مانند قضيهء « سقراط انسان است » در قياس ذيل : سقراط انسان است - هر انسانى فانى است - پس سقراط فانى است . در منطقهاى اسلامى نخست صغرى ذكر مىشود ، و سپس كبرى . ولى در منطقهاى اروپائى ابتدا كبرى را ذكر مىكنند و سپس صغرى را . صغريات جمع صغرى . صناعات خمس پنج صناعت كه عبارت است از برهان ، جدل ، سفسطه ، خطابه ، شعر . موادّى كه در هر يك از اين صناعات به كار مىرود ، با موادّ صناعات ديگر متفاوت است . و از اين‌رو ارزش نتايج آنها يكسان نيست : برهان مفيد يقين قاطع است ، و جدل مفيد رأيى مشهور يا مقتضى الزام ، و